Το στρες είναι η φυσική εγγενής σωματική μας απάντηση σε οποιοδήποτε ερέθισμα απαιτεί άμεση προσοχή και διαχείριση, εγρήγορση και προσαρμογή.

Ορμόνες όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόνη εκκρίνονται σε κλάσματα δευτερολέπτου στο σώμα μας με αποτέλεσμα την αύξηση του καρδιακού ρυθμού, την αύξηση του ρυθμού της αναπνοής, αύξηση της αιματικής ροής σε κύριους μυς του σώματος και άλλες αλλαγές. Η έκκριση ορμονών που παρατηρείται οδηγεί σε μια έκρηξη ενέργειας που κινητοποιεί το σώμα μας ώστε να αποδώσει το καλύτερο δυνατό (Fight or Flight Response).

Είδη στρες

Τα ερεθίσματα που προκαλούν στρες ποικίλουν και μπορεί να είναι φυσικά – σωματικά, συναισθηματικά, ψυχοκοινωνικά κ.α.

Το στρες μπορεί να είναι θετικό όπως ο ενθουσιασμός ή ανυπομονησία για κάτι ευχάριστο, ένα ταξίδι ή μια εργασία που ετοιμάζουμε, η φυσική άσκηση – ένα αγαπημένο σπορ.

Πολλές φορές όμως το στρες μπορεί να πηγάζει από την αγωνία να ανταποκριθούμε στους απαιτητικούς και διαφορετικούς ρόλους της καθημερινότητας, θυμό ή φόβο για το μέλλον λόγω οικονομικών, εργασιακών, διαπροσωπικών προβλημάτων ή προβλημάτων υγείας.

Πότε χρειάζεται προσοχή

Το στρες μπορεί να είναι οξύ οπότε και αφορά μόνο μια στιγμή ή ένα μικρό χρονικό διάστημα. Φυσιολογικά μετά την πάροδο του ερεθίσματος που προκάλεσε το στρες, το σώμα μας επανέρχεται σε μια πιο ήρεμη κατάσταση λειτουργίας (relaxation response). Οι εναλλαγές αυτές είναι απολύτως φυσιολογικές. Εάν όμως λόγω π.χ. μη επίλυσης του προβλήματος, το σώμα μας παραμένει για αρκετό διάστημα, μήνες ή και χρόνια στην ίδια κατάσταση εγρήγορσης, το στρες είναι πλέον χρόνιο και οι επιπτώσεις στην υγεία μας είναι αναπόφευκτες. Το αρχικά ευεργετικό κοκτέιλ των ορμονών του στρες καθίσταται μακροχρόνια επιβλαβές.

Σημεία και συμπτώματα χρόνιου στρες

• Μυοσκελετικό άλγος, κράμπες, μυϊκή εξάντληση
• Αυπνία
• Διαταραχές της διάθεσης (π.χ. ευερεθιστότητα, κατάθλιψη )
• Γαστρεντερολογικές διαταραχές (π.χ. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, έλκος στομάχου)
• Καρδιαγγειακές διαταραχές ( αίσθημα παλμών, αρτηριακή υπέρταση)
• Μεταβολικό σύνδρομο (π.χ. αύξηση βάρους, σακχαρώδης διαβήτης)
• Ενδοκρινολογικές διαταραχές ( π.χ. υποθυρεοειδισμός)
• Σύνδρομα πόνου (Ινομυαλγία, Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης)
• Αυτοάνοσα νοσήματα (Θυρεοειδίτιδα, Ρευματοειδής αρθρίτιδα)
• Νευρολογικές διαταραχές ( Διαταραχές Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος)

Το άρθρο Στρες εμφανίστηκε πρώτα στο Δρ. Εύη Κυρμάνογλου .

Η οξεία φλεγμονή είναι η απάντηση του οργανισμού στην οποιαδήποτε ιστική βλάβη λόγω μηχανικών, βιολογικών ή βιοχημικών παραγόντων. Ενεργοποιείται άμεσα, μέσα σε δευτερόλεπτα και στοχεύει στην άμυνα και αποθεραπεία της βάλλουσας περιοχής.

Μηχανισμός δράσης

Ως αποτέλεσμα παρατηρείται στην περιοχή αύξηση της αιματικής ροής μέσω διαστολής των αγγείων και αύξηση της διαπερατότητας αυτών, με εισροή ουσιών από το αίμα και τον μεσοκυττάτιο χώρο καθώς και κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος. Στις παραπάνω ενέργειες οφείλεται η ερυθρότητα, το οίδημα και η αύξηση της θερμοκρασίας στην πάσχουσα περιοχή.

Χρονιότητα – Χρόνια φλεγμονή

Η οξεία φλεγμονή έχει διάρκεια μερικών δευτερολέπτων έως εβδομάδων και υποχωρεί καθώς η ιστική βλάβη αποκαθίσταται και επανέρχεται η λειτουργικότητα στην περιοχή. Η χρόνια φλεγμονή είναι μια αργή, μεγάλης διάρκειας φλεγμονώδης διαδικασία που μπορεί να υφίσταται από μερικούς μήνες έως και χρόνια.

Πού οφείλεται η χρόνια φλεγμονή;

Η χρόνια φλεγμονή μπορεί να οφείλεται στους εξής παράγοντες:

• Διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος π.χ. αυτοάνοσο νόσημα
• Ύπαρξη ξένου σώματος π.χ. εμφύτευμα, πρόθεση κ.α.
• Βιοχημικοί παράγοντες – οξείδωση π.χ. περιβαλλοντικοί, διατροφικοί παράγοντες κ.α.
• Γενετική προδιάθεση
• Αδυναμία του σώματος να καταστείλει επαρκώς κάποιο λοιμογόνο παράγοντα π.χ. φυματίωση
• Παλαιός τραυματισμός, μεταχειρουργικά
• κ.α.

Οι παραπάνω παράγοντες λειτουργούν αθροιστικά και ερεθιστικά στο ανοσοποιητικό σύστημα διατηρώντας την φλεγμονή. Καθώς η διάρκεια της φλεγμονής παρατείνεται, η συσσώρευση των αιμοπεταλίων και των κυττάρων του ανοσοποιητικού, το μίγμα φλεγμονωδών κυτταροκινών (ιντερλευκίνες, TN-F) που εκκρίνονται από τα κύτταρα στην πάσχουσα περιοχή αλλάζει και η φλεγμονή χρονίζει με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία μας. Επίσης παράγοντες όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η έλλειψη ύπνου, το στρες, επηρεάζουν δυσμενώς την εξέλιξη.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις της χρόνιας φλεγμονής στην υγεία μας;

Η χρόνια φλεγμονή δεν προκαλεί έντονα συμπτώματα, αντιθέτως μπορεί να δρα σιωπηρά και να περάσει αρκετό διάστημα προτού παρουσιαστούν οι πρώτες ενδείξεις κάποιας νόσου, ενώ η διαδικασία της γήρανσης των κυττάρων του οργανισμού επισπεύδεται. Πολλές χρόνιες ασθένειες φαίνεται να σχετίζονται με την χρόνια φλεγμονή π.χ. Σακχαρώδης Διαβήτης, στεφανιαία νόσος, νόσος του Parkinson, νόσος Alzheimer, αλλεργίες καθώς και σύνδρομα πόνου.

Θεραπεία (βλ. Θεραπευτική Προσέγγιση)

Το άρθρο Φλεγμονή εμφανίστηκε πρώτα στο Δρ. Εύη Κυρμάνογλου .

Ο οξύς πόνος είναι ένα σήμα συναγερμού του σώματος, μία δυσάρεστη υποκειμενική αίσθηση, που ειδοποιεί ότι μία βλάβη συμβαίνει στο σώμα ή πρόκειται άμεσα να συμβεί.

Τι τον προκαλεί;

Ο οξύς πόνος προκαλείται ως αντίδραση σε ένα ερέθισμα του περιβάλλοντος. Τα ερεθίσματα αυτά τα διακρίνουμε σε θερμικά π.χ. η επαφή με κάτι πολύ ζεστό ή κρύο, μηχανικά π.χ. η αίσθηση έντονης πίεσης ή πρόσκρουσης, χημικά π.χ. η επαφή με οξύ. Οξύς πόνος επίσης μπορεί να προκληθεί κι από ερεθίσματα που προέρχονται από το εσωτερικό του σώματος, όπως ο σπλαχνικός πόνος π.χ. κατά τη διάρκεια ενός καρδιακού εμφράγματος όταν ο καρδιακός μυς υποοξυγονώνεται.

Μηχανισμός δράσης

Το επώδυνο ερέθισμα λαμβάνεται από τους αλγαισθητικούς υποδοχείς και μεταδίδεται μέσω του νωτιαίου μυελού στα ανώτερα κέντρα του κεντρικού νευρικού συστήματος στον εγκέφαλο όπου και επεξεργάζεται η πληροφορία. Η απάντηση στην περιφέρεια δίνεται σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Δράση αναλαμβάνει το Συμπαθητικό νευρικό σύστημα και το σώμα περνά στη λεγόμενη κατάσταση φυγής (flight response). Ο καρδιακός παλμός, η αρτηριακή πίεση, ο ρυθμός της αναπνοής αυξάνονται και το μυικό σύστημα είναι έτοιμο για άμεση δράση. Για παράδειγμα αν κατά λάθος ακουμπήσουμε το πυρωμένο μάτι της ηλεκτρικής κουζίνας την ίδια σχεδόν στιγμή τραβάμε ενστικτωδώς το χέρι μας μακριά ενώ η καρδιά μας και η αναπνοή μας έπιταχύνουν. Η επαφή με το καυτό μάτι ενεργοποιεί τους μηχανισμούς στρες-άμυνας του οργανισμού μας. Ακόμη και αυτό το τράβηγμα του χεριού στο παραπάνω παράδειγμα είναι ένδειξη του πώς ο εγκέφαλος μας καταγράφει τις προηγούμενες εμπειρίες μας και μαθαίνει μέσω από αυτές.

Πού αποσκοπεί;

Ο μηχανισμός του οξέος πόνου είναι θα λέγαμε ένας από τους φρουρούς του σώματος μας, που ως στόχο έχει τον περιορισμό και την αποτροπή μεγαλύτερης ιστικής βλάβης. Το σώμα μας αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο και αντιδρά τοπικά και κεντρικά ώστε να τον περιορίσει.

Πόσο διαρκεί;

Η διάρκεια του οξέος πόνου μπορεί να κυμαίνεται από μερικά δευτερόλεπτα έως και περισσότερες εβδομάδες. Είναι η ένδειξη ότι ακόμη υπάρχει ερέθισμα – ιστική βλάβη και η ύπαρξη του συνεχούς οξέος πόνου είναι αυτή που σε δεύτερη φάση κινητοποιεί μηχανισμούς επούλωσης και αποθεραπείας. Άλλωστε το ίδιο μας το σώμα ενώ αρχικά ενισχύει την αίσθηση του πόνου με τους μηχανισμούς αυτορρύθμισης που διαθέτει αρχίζει σταδιακά να την περιορίζει. Για παράδειγμα αμέσως μετά το πρώτο «σοκ» εκκρίνονται ενδογενείς αναλγητικές ουσίες.

Θεραπεία οξέος πόνου

Ο οξύς πόνος είναι περιορισμένης χρονικής διάρκειας όπου το αίτιο είναι κατά περίπτωση λιγότερο ή περισσότερο – σαφές και η θεραπεία εστιάζει στο αίτιο του πόνου. Ανάλογα βέβαια με το αίτιο διαφοροποιείται και η θεραπεία. Κάποτε είναι σκόπιμη μια πιο συντηρητική θεραπεία – χορήγηση αναλγητικών, φυσιοθεραπείες, βελονισμός – ενώ άλλοτε επεμβατικές τεχνικές – χειρουργείο – μπορεί να είναι αναπόφευκτες (βλ. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ )

Το άρθρο Οξύς Πόνος εμφανίστηκε πρώτα στο Δρ. Εύη Κυρμάνογλου .

Χρόνιος χαρακτηρίζεται ο πόνος που έχει διάρκεια μεγαλύτερη των 3 μηνών, αν και τα χρονικά όρια μεταξύ οξέος και χρόνιου πόνου είναι σχετικά ρευστά. Ο χρόνιος πόνος ανάλογα με την αιτία που τον προκάλεσε μπορεί να υφίσταται για περισσότερους μήνες ή και χρόνια, να έχει συνεχόμενο, διαλείποντα, μικρής ή μεγάλης έντασης χαρακτήρα.

Που αποσκοπεί;

Εάν ο οξύς πόνος μας προειδοποιεί και μας προστατεύει από τυχόν απειλητικά ερεθίσματα για την υγεία μας, τότε ο χρόνιος πόνος μας προειδοποιεί για την ανάγκη του σώματος για ακινητοποίηση και βαθιά ξεκούραση. Ο χρόνιος πόνος έπεται του οξέος πόνου, του τραυματισμού, της βλάβης και είναι το προειδοποιητικό σήμα στην έντονη κόπωση, στην εξάντληση των πόρων του σώματος έναντι σε μια βαθύτερη ανάγκη του για αποθεραπεία.

Από ποιους παράγοντες επηρεάζεται;

Ο πόνος είναι μια υποκειμενική αίσθηση και η αντίληψη του διαφέρει από άτομο σε άτομο, αλλά ακόμη και στο ίδιο το άτομο η αντίληψη του πόνου μπορεί να διαφέρει από μέρα σε μέρα. Στη γένεση και διατήρηση του χρόνιου πόνου φαίνεται να παίζουν πολλοί παράγοντες ρόλο όπως γενετική προδιάθεση, περιβαλλοντικοί, ψυχοκοινωνικοί παράγοντες, η φύση της ασθένειας κ.α. Η εκάστοτε διάθεση που έχει κάποιος, το στρες, η έλλειψη πληροφοριών για την ίδια την πάθηση ή την φύση της μπορεί να επιτείνουν και να εντείνουν την αίσθηση του πόνου, αλλά και να προκαλέσουν περισσότερο στρες και περεταίρω ψυχική (π.χ. κατάθλιψη) και σωματική επιβάρυνση.

Ποιες είναι οι αιτίες;

Οι αιτίες του χρόνιου πόνου δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστούν. Για παράδειγμα στην περίπτωση που η έκλυση του πόνου οφειλόταν σε έναν τραυματισμό ή μια ιστική βλάβη ο πόνος μπορεί να εμμένει παρά την αποθεραπεία, ακόμη κι όταν η αρχική βλάβη δεν ανιχνεύεται πια. Επίσης πολλές χρόνιες παθήσεις συνοδεύονται από χρόνιο πόνο (ρευματοειδής αρθρίτιδα, καρκινικός πόνος κ.α.). Φλεγμονώδεις διαδικασίες στα πλαίσια μιας διαταραχής του ανοσοποιητικού συστήματος π.χ. αυτοάνοσα νοσήματα, χρόνιες παθήσεις π.χ. στεφανιαία νόσος αλλά και διαταραχές του νευρικού συστήματος μπορούν να συντελέσουν στην παραγωγή του χρόνιου πόνου. Κάποιες φορές το αίτιο δεν δύναται να αναγνωριστεί και το μόνο που επιτυγχάνουμε είναι η αναγνώριση των συμπτωμάτων και η κατηγοριοποίησής τους σε ένα σύνδρομο πόνου, π.χ. ινομυαλγία.

Σε νευροφυσιολογικό επίπεδο έχει παρατηρηθεί ευαισθητοποίηση ορισμένων νευρώνων τόσο στο περιφερικό όσο και στο κεντρικό νευρικό σύστημα με αποτέλεσμα την αντίληψη έντονου πόνου μετά από μικρά ή ακατάλληλα ερεθίσματα. Είναι σα να αποκτά μια είδους «μνήμη» το νευρικό σύστημα και να αναπαράγει ή να αντιλαμβάνεται πόνο χωρίς να υφίσταται το ανάλογο ερέθισμα.

Θεραπεία

Ο χρόνιος πόνος είναι μια νόσος, πολύπλοκη και παραγοντική. Λόγω αυτού απαιτεί συγχρονισμένη και πολύπλευρη θεραπευτική προσέγγιση. (Βλ. Θεραπευτική προσέγγιση)

Το άρθρο Χρόνιος Πόνος εμφανίστηκε πρώτα στο Δρ. Εύη Κυρμάνογλου .

Τί είναι οι χρόνιες παθήσεις;

Οι χρόνιες παθήσεις είναι ασθένειες οι οποίες υφίστανται για μεγάλο χρονικό διάστημα, εξελίσσονται στον χρόνο και θεραπεύονται πολύ δύσκολα ή ανεπαρκώς. Κατά συνέπεια απαιτούν διαρκή, τακτική ιατρική παρακολούθηση. Υπολογίζεται στατιστικά ότι 45-50% του πληθυσμού πάσχει από κάποια χρόνια νόσο.

Τί συμπτώματα παρουσιάζουν;

Οι χρόνιες παθήσεις είναι μία ετερογενής ομάδα ασθενειών όσον αφορά τα συμπτώματα, τα αίτια τους και την εξέλιξη τους στο χρόνο. Κάποιες μπορεί σε μικρό χρονικό διάστημα ή και ακαριαία να αποβούν απειλητικές για τη ζωή π.χ. έμφραγμα μυοκαρδίου, εγκεφαλικό δημιουργώντας αναπηρίες. Άλλες μπορεί να παρουσιάσουν μια βραδεία εξέλιξη στερώντας όμως ποιότητα ζωής και λειτουργικότητα στον πάσχοντα π.χ. αρθίτιδα, χρόνια κεφαλαλγία. Επίσης, σημαντική είναι η ψυχική επιβάρυνση κάποιων ατόμων που πάσχουν από χρόνιες νόσους είτε ως σύμπτωμα της ίδιας της πάθησης είτε ως απόρροια αυτής.

Ποιες είναι αυτές οι παθήσεις;

• Καρδιαγγειακές παθήσεις π.χ. αρτηριακή υπέρταση, έμφραγμα μυοκαρδίου
• Σακχαρώδης διαβήτης
• Καρκίνος
• Μυοσκελετικές παθήσεις π.χ. οσφυαλγία, εκφυλιστική αρθρίτιδα, οστεοπόρωση
• Παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος π.χ. άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα
• Ψυχικές παθήσεις π.χ. κατάθλιψη, αγχώδης διαταραχή
• Διαταραχές όρασης και ακοής
• Αυτοάνοσα νοσήματα π.χ. ρευματοειδής αρθρίτιδα, θυρεοειδίτιδα Hashimoto
• Παθήσεις του νευρικού συστήματος π.χ. Νόσος Parkinson, περιφερική νευροπάθεια
• Συγγενείς παθήσεις

Ποια είναι τα αίτια;

Τα αίτια των χρόνιων παθήσεων στην πλειονότητα τους είναι πολυπαραγοντικά. Συνήθως δηλαδή δεν οφείλονται σε ένα αναγνωρίσιμο αίτιο, αλλά σε πολύ περισσότερα γνωστά ή άγνωστα. Σε πολλές περιπτώσεις χρόνιων παθήσεων έχουν αναγνωριστεί κληρονομικοί παράγοντες που προδιαθέτουν στην εκδήλωση της νόσου. Στατιστικά παρατηρείται πώς άνθρωποι που διαθέτουν έναν ή περισσότερους τέτοιους παράγοντες τείνουν να νοσούν, όχι όμως όλοι. Φαίνεται λοιπόν πώς ή ύπαρξη του γονιδίου (γονότυπος) από μόνη της δεν είναι αρκετή για την εκδήλωση μίας νόσου. Τον αν θα εκδηλωθεί ή όχι μία πάθηση (ο φαινότυπος) επηρεάζεται και από άλλα αίτια. Περιβαλλοντικοί παράγοντες π.χ. χρόνια έκθεση σε τοξικούς παράγοντες, τρόπος ζωής όπως αλκοόλ και κάπνισμα, έλλειψη άσκησης, ακατάλληλη ή ελλιπής διατροφή, χρόνιο ή μετραυματικό στρες, έλλειψη επαρκής σωματικής ξεκούρασης είναι κάποια από τα αίτια που μπορούν να επιβαρύνουν τον οργανισμό και να οδηγήσουν στην ενεργοποίηση αυτών των μηχανισμών που σταδιακά οδηγούν στη νόσο.

Ποιους αφορούν

Οι χρόνιες παθήσεις αφορούν όλες τις ηλικίες. Σε αρκετές από αυτές μάλιστα, παρατηρείται στατιστικά μία ηλικιακή κατανομή ανάλογη της συγκεκριμένης πάθησης.

Τί μπορούμε να κάνουμε;

Παγκοσμίως κρατικοί και μη οργανισμοί υγείας επενδύουν αρκετά ποσά στην διαχείρηση των χρόνιων παθήσεων για την αποκατάσταση των χρόνιων πασχόντων και την ψυχοκοινωνική και φαρμακευτική περίθαλψη τους αλλά κυρίως στην πρόληψη των ασθενειών αυτών.

(βλ.Θεραπευτική προσέγγιση)

Το άρθρο Χρόνιες Παθήσεις εμφανίστηκε πρώτα στο Δρ. Εύη Κυρμάνογλου .