Οξύς Πόνος
Τί είναι ο οξύς πόνος
Ο οξύς πόνος είναι ένα σήμα συναγερμού του σώματος, μία δυσάρεστη υποκειμενική αίσθηση, που ειδοποιεί ότι μία βλάβη συμβαίνει στο σώμα ή πρόκειται άμεσα να συμβεί.
Τι τον προκαλεί;
Ο οξύς πόνος προκαλείται ως αντίδραση σε ένα ερέθισμα του περιβάλλοντος. Τα ερεθίσματα αυτά τα διακρίνουμε σε θερμικά π.χ. η επαφή με κάτι πολύ ζεστό ή κρύο, μηχανικά π.χ. η αίσθηση έντονης πίεσης ή πρόσκρουσης, χημικά π.χ. η επαφή με οξύ. Οξύς πόνος επίσης μπορεί να προκληθεί κι από ερεθίσματα που προέρχονται από το εσωτερικό του σώματος, όπως ο σπλαχνικός πόνος π.χ. κατά τη διάρκεια ενός καρδιακού εμφράγματος όταν ο καρδιακός μυς υποοξυγονώνεται.
Μηχανισμός δράσης
Το επώδυνο ερέθισμα λαμβάνεται από τους αλγαισθητικούς υποδοχείς και μεταδίδεται μέσω του νωτιαίου μυελού στα ανώτερα κέντρα του κεντρικού νευρικού συστήματος στον εγκέφαλο όπου και επεξεργάζεται η πληροφορία. Η απάντηση στην περιφέρεια δίνεται σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Δράση αναλαμβάνει το Συμπαθητικό νευρικό σύστημα και το σώμα περνά στη λεγόμενη κατάσταση φυγής (flight response). Ο καρδιακός παλμός, η αρτηριακή πίεση, ο ρυθμός της αναπνοής αυξάνονται και το μυικό σύστημα είναι έτοιμο για άμεση δράση. Για παράδειγμα αν κατά λάθος ακουμπήσουμε το πυρωμένο μάτι της ηλεκτρικής κουζίνας την ίδια σχεδόν στιγμή τραβάμε ενστικτωδώς το χέρι μας μακριά ενώ η καρδιά μας και η αναπνοή μας έπιταχύνουν. Η επαφή με το καυτό μάτι ενεργοποιεί τους μηχανισμούς στρες-άμυνας του οργανισμού μας. Ακόμη και αυτό το τράβηγμα του χεριού στο παραπάνω παράδειγμα είναι ένδειξη του πώς ο εγκέφαλος μας καταγράφει τις προηγούμενες εμπειρίες μας και μαθαίνει μέσω από αυτές.
Πού αποσκοπεί;
Ο μηχανισμός του οξέος πόνου είναι θα λέγαμε ένας από τους φρουρούς του σώματος μας, που ως στόχο έχει τον περιορισμό και την αποτροπή μεγαλύτερης ιστικής βλάβης. Το σώμα μας αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο και αντιδρά τοπικά και κεντρικά ώστε να τον περιορίσει.
Πόσο διαρκεί;
Η διάρκεια του οξέος πόνου μπορεί να κυμαίνεται από μερικά δευτερόλεπτα έως και περισσότερες εβδομάδες. Είναι η ένδειξη ότι ακόμη υπάρχει ερέθισμα – ιστική βλάβη και η ύπαρξη του συνεχούς οξέος πόνου είναι αυτή που σε δεύτερη φάση κινητοποιεί μηχανισμούς επούλωσης και αποθεραπείας. Άλλωστε το ίδιο μας το σώμα ενώ αρχικά ενισχύει την αίσθηση του πόνου με τους μηχανισμούς αυτορρύθμισης που διαθέτει αρχίζει σταδιακά να την περιορίζει. Για παράδειγμα αμέσως μετά το πρώτο «σοκ» εκκρίνονται ενδογενείς αναλγητικές ουσίες.
Θεραπεία οξέος πόνου
Ο οξύς πόνος είναι περιορισμένης χρονικής διάρκειας όπου το αίτιο είναι κατά περίπτωση λιγότερο ή περισσότερο – σαφές και η θεραπεία εστιάζει στο αίτιο του πόνου. Ανάλογα βέβαια με το αίτιο διαφοροποιείται και η θεραπεία. Κάποτε είναι σκόπιμη μια πιο συντηρητική θεραπεία – χορήγηση αναλγητικών, φυσιοθεραπείες, βελονισμός – ενώ άλλοτε επεμβατικές τεχνικές – χειρουργείο – μπορεί να είναι αναπόφευκτες (βλ. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ )
